آشنایی با پوکی استخوان

همه ما میدانیم با افزایش سن، شكستگی استخوان ها، خمیدگی پشت و كوتاه شدن قد ایجاد می گردد و اغلب به عنوان یك قسمت طبیعی از پیر شدن ازآنها یاد می شود.
اما در واقع این علایم، نشانه هایی از یك بیماری است به نام پوكی استخوان كه اگر زودتر متوجه آن شویم می توانیم از بروز آن پیشگیری نما ییم.
اگر اجازه دهیم پوكی استخوان پیشرفت كند و آن را درمان نكنیم، این بیماری می تواند باعث درد، معلولیت و مرگ افراد در سالخوردگی شود. خوشبختانه امروز، هم در میان پزشكان و هم در میان مردم عادی، آگاهی از این بیماری افزایش یافته و تشخیس و درمان آن در مراحل اولیه بیماری انجام می گردد.
پوكی استخوان یا اسم علمی آن(اوستئوپوروز) (
osteoporosis
) به معنی پوكی شدن یا نازك شدن استخوانها به هر علتی می باشد و در اكثر افراد یالخورده دیده میشود. از دست رفتن استخوانها با افزایش سن یك پدیده كلی می باشد، اما وقتی كه توده استخوانی به حدی مقدارش كم می شود ه احتمال بروزشكستگی ایجاد می گردد، یك بیماری تلقی می شود. در افراد جوان و سالم، استخوانها قوی هستند و فقط وقتی كه با یك ضریه شدید برخورد می كنند دچار شكستگی می شود (مثلاٌ در یك تصادف اتومبیل). با افزایش سن و در بعضی بیماریها، استخوانها نازكترمی شوند و در نتیجه آنقدر ضعیف می گردند كه به آسانی دچار شكستگی می شود. این شكستگیهای شكننده، علامت بارز پوكی استخون هستند و بخصوص در استخوانهاس مچ دست، ستون فقرات و گردن استخوان ران دیده می شود.
خطر بروز شكستگی استخوان براثرپوكی استخوان با افزایش سن زیاد می گردد. در سن 80سالگی می توان انتظار داشت كه ازهر3 خانم یك نفروازهر5 آقا یك نفردچارشكستگی های ستون فقرات شود. درسن 50 سالگی، یك خانم40 درصد احتمال دارد كه در طی باقی عمرش دچار شكستگی استخوان براثرپوكی استخوان شود. برای مردان این احتمال 13 درصدمی باشد. در انگلستان درهرسال حدود250/000شكستگی به علت پوكی استخوان رخ می دهد كه 60/000 مورد آن در گردن استخوان ران و 50/000 مورد آن در استخوانهای مچ دست رخ می دهد.
گرچه پوكی استخوان در خانمهای سالخورده خیلی شایع است اما این بیماری می تواند مردان را هم گرفتار سازد و در هر سنی از كودك تا بزرگسالی هم می تواند رخ دهد. فراوانی پوكی استخوان در نقاط مختلف جهان فرق می كند ودر اروپای غربی و آمریكاشایع تر می باشد و افراد سفید اروپایی و نیز آسیاییها را نسبت به سیاه پوستان آمرسكائی بیشتر گرفتار می سازد.
در طی 50 سال گذشته با پیشرفت بهداشت، مردم جهان طول عمر بیشتری پیدا كرده هند و در نتیجه تعداد افراد سالخورده جهان افزایش یافته است. به همین علت تعداد شكستگی های استخوان بر اثر پوكی استخوان هم دو برابر یا بیشتر شده است.
درد معلولیتی كه بر اثر شكستگی هایی كه به علت پوكی استخوان پدید می آید باعث بروزیك مشكل بهداشتی در جمعیتهای سالخورده جهان غرب شده است. این شكستگی ها یك علت مهم مرگ در افراد سالخورده می باشند و 15 تا 20 درصد كسانی كه دچا شكستگی گردن استخوان ران می شوند درطی 6 ماه می میرند.

هزینه‌ای كه مصرف درمان شكستگی های ایجاد شده به علت پوكی استخوان می شود بسیارزیاد است و هر ساله میلیون ها دلار در این موارد صرف می شود كه با افزایش تعداد افراد سالخورده، این مبلغ افزایش می یابد.

 درباره پوكی استخوان بیشتر بدانید 

درادامه...

پوكی استخوان حالتی است كه در آن استخوان شكننده می شود وبا كوچكترین ضربه‌ای می شكند. شكستگی ها عمدتا در نواحی استخوان سر ران، مچ دست و مهره‌ها می‌باشد؛ البته گاهی اوقات وزن خود افراد نیز می تواند سبب شكستگی خود بخودی شود.


افراد مستعد ابتلا‌ به پوكی استخوان:
- افراد مسن
- خانم ها در طول 10 سال پس از یائسگی
- افرادی كه از برخی اختلا‌لا‌ت هورمونی مشخص، مثل پركاری و كم كاری تیروئید، بیماری گوشینگ و دیابت رنج می برند.
- افرادی كه مجبور هستند برای مدت طولا‌نی از جای خود حركت نكنند.
-كسانی كه از داروهای زیر به مدت طولا‌نی استفاده می كنند 
- كورتیزون
- داروی ضد انعقاد (مانند هپارین)
- داروهای ضد تشنج (مانند فنی توئین، باربیتورات ها)
- بعضی از داروهای ادرار آور (مانند فورزماید)

آیا متبلا‌ به پوكی استخوان هستیم؟

غالبا پوكی استخوان به طور تصادفی و در پی عكسبرداری با اشعه ایكس مشخص می شود. در بسیاری از موارد تنها علا‌مت پوكی استخوان می توانددرد پشت، پس از ایستادن طولا‌نی مدت باشد كه با استراحت در بستر به سرعت برطرف می شود. گاهی از اوقات، هیچ نشانه‌ای از پوكی استخوان وجود ندارد تا اینكه شكستگی رخ می دهد.

برای پیشگیری از پوكی استخوان چه باید كرد؟

یك رژیم غذایی سرشار ازكلسیم بسیار مفید است. كلسیم یكی از اجزای اصلی سازنده استخوان است و غذای روزانه شما باید حداقل حاوی 1200 تا 1500 میلی‌گرم كلسیم باشد.

- از عواملی چون كشیدن سیگار و نوشیدن زیاد قهوه و زندگی بی تحرك كه احتمال بروز پوكی استخوان را زیاد می‌كند پرهیز كنید. ورزش به استحكام استخوان كمك می‌كند . در حد اعتدال ورزش‌هایی چون پیاده‌روی، دوچرخه سواری، شنا و نرمش را برای خود ترتیب دهید. همچنین ویتامینD برای سلا‌مت استخوان‌ها لا‌زم و ضروری است، پوست بدن را در معرض نور خورشید قرار داده تا پوست را برای ساخت ویتامینD تحریك كند. 

پوكی استخوان و ورزش

پوكی استخوان، بیماری است كه با كاهش توده استخوانی و اختلا‌ل در ساختمان میكروسكوپی بافت استخوان مشخص و با بالا‌ بردن میزان شكنندگی استخوان باعث افزایش خطر شكستگی آن می شود. 

در یك تحقیق انجام شده، سالا‌نه چندین میلیون شكستگی بر اثر پوكی استخوان رخ می دهد. در بین این مصدومین 44 درصد از ناحیه ستون فقرات ، 19 درصد در ناحیه لگن و 14 درصد هم از ناحیه مچ دست دچار شكستگی شدند. تا رسیدن به سن 90 سالگی، 32 درصد از زنان و 17 درصد از مردان بر اثر كاهش تراكم استخوان به شكستگی دائمی استخوان لگن مبتلا‌ می شوند و تقریبا 15 درصد از این مبتلا‌یان بعد از یك سال فوت می كنند.

تراكم توده استخوانی در دوران بلوغ در پاسخ به هورمون های جنسی به نحو چشمگیری افزایش می یابد و در نهایت در جوانان به حدی می رسد كه تقریبا دو برابر این میزان در كودكان است. پس از آنكه توده استخوان به حداكثر میزان خود رسید، سالها ثابت باقی می ماند و سپس رو به افول می گذارد. شواهد قابل توجهی دال بر این مطلب وجود دارد كه كاهش استخوان در زنان در دوره قبل از یائسگی و در مردان دردهه های سوم تا پنجم (50-20 سالگی) آغاز می شود. 

به محض یائسه شدن سرعت كاهش استخوان در زنان 7 برابر می شود. وقتی این دوره به پایان رسید، كاهش استخوان در سراسر طول عمر با سیری آهسته تر ادامه می یابد.علا‌وه بر كاهش توده استخوانی ناشی از افزایش سن، علل دیگری نیز وجود دارند كه سبب پوكی استخوان می شوند كه شامل پركاری تیروئید، كمبود ویتامین دی )D(، بیماری های گوارشی و بعضی از داروها و كم كاری غده پاراتیروئید است. مبتلا‌یان به بیماری پوكی استخوان دچار شكستگی های استخوان های بدن كه گاه با استرس ناچیزی مثل عطسه كردن، خم شدن یا بلند كردن یك جسم سبك روی می دهد، گاه كمر درد پیدا می كنند كه به تدریج در عرض چند هفته فروكش می كند. 

ممكن است این افراد كاهش قد و قوز پشتی پیدا كنند. احتمال شكستگی لگن در نتیجه ضربه خفیف و حتی قبل از زمین خوردن در افراد مسن وجود دارد.پزشك با دیدن این علا‌ئم درخواست عكس رادیولوژی و سنجش تراكم استخوان (دانسیومتری) می كند و بیماری را تشخیص می دهد. از آنجایی كه پوكی استخوان پس از تثبیت شدن، غیرقابل بازگشت است پس پیشگیری از آن بسیار مهم است و درمان جهت كاهش درد و جلوگیری از پیشرفت بیماری انجام می شود. مدت هاست معلوم شده است در شرایطی كه فشاری بر استخوان ها وارد نمی شود بافت استخوان خیلی سریع تر از زمانی كه بر آن باری وارد می شود تحلیل می رود. 

این یافته بر نقش ورزش در پیشگیری ودرمان پوكی استخوان صحه می گذارد. تمرینات ورزشی علا‌وه براینكه در پرورش و بازسازی عضلا‌ت مفید است در حفظ ساختمان استخوان و افزایش استحكام آن نیز مفید است. با توجه به اینكه حداكثر حجم توده استخوان حول و حوش سنین 20 تا 30 سالگی حاصل می شود، انجام فعالیت های ورزشی در سنین نوجوانی بر كفایت توده استخوانی كمك نموده ودر پی آن پوكی استخوان وعوارض آن دركهنسالی كاهش می یابد و یا به تعویق می افتد. همچنین ورزش باقدرت بخشیدن به عضلا‌ت و اسكلت به حفظ تعادل كمك كرده و مانع از سقوط بیمار و بروز شكستگی می شود. 

همچنین تقویت عضلا‌ت شكم و پشت همانند یك كمربند طبیعی عمل می كند و موجب كاهش تغییر شكل و حفظ وضعیت بدن می شود. تركیب ورزش، رژیم غذایی مناسب و داروها اساس درمان بیماری پوكی استخوان را تشكیل می دهند و هیچ كدام به تنهایی كارآیی مناسبی ندارند. این نكته را به خاطر داشته باشید آنقدر پیر نیستید كه هرگز نتوانید ورزش كنید! ورزش هایی همچون راهپیمایی، دویدن آرام، وزنه زدن و سایر ورزش های تحمل كننده وزن به منظور افزایش تراكم استخوان در سنین رشد وكهولت، بسیار مفید است.

پیاده روی:

راه رفتن سریع برای اكثر مبتلا‌یان به پوكی استخوان، ورزش ایده آلی است. این تمرین درهر زمان و در هر جایی قابل انجام بوده ونیاز به امكانات خاصی ندارد وبا حداقل آسیب همراه است. بهترین برنامه تمرینی ، راه رفتن به مدت 20-15 دقیقه و سه تا چهار بار در هفته است ولی اگر تاكنون تحرك چندانی نداشتید با 5 دقیقه پیاده روی شروع كنید. استراحت كنید و دوباره آغاز كنید ولی سعی كنید هر بار یك دقیقه به زمان اضافه كنید. این فعالیت ممكن است كمی نفستان را تنگ كند ولی آن را جدی نگیرید و ادامه دهید. اگر مشكل خاصی از نظر قلب و ریه دارید با پزشكتان درمورد نحوه و میزان تمرینات ورزشی مشورت كنید.

ورزش های قدرتی:

ورزش های قدرتی نظیر بلند كردن وزنه، استخوان های بدن را محكم می كند. خصوصا اگر در این تمرینات از عضلا‌ت بزرگ پا ، بازو و تنه استفاده كنید. درباره نحوه طراحی برنامه تمرینی با پزشك یا فیزیوتراپیست مشورت كنید. ورزش های قدرتی ، تمرینات طولا‌نی و آهسته‌ای هستند؛ بنابر این از سطح پایین شروع كنید و به تدریج در طی چند ماه بدنسازی كنید. برای هر تمرین وزنه ها یا تجهیزات مناسب انتخاب كنید. از وزنه های سبك شروع كنید تا عضلا‌تتان بدون كمترین آسیب پرورش یابد. هر سه روز یك بار تمرین كنید تا بدنتان فرصت كافی برای استراحت و بازسازی داشته باشد. از ورزش هایی مثل دویدن، دوچرخه سواری وشنا كه استرس زیادی بر استخوان های شما وارد می سازد پرهیز كنید . 

همچنین از نرمش هایی كه نیاز به خم شدن شدید و با فشار به سمت جلو باشد اجتناب كنید. خشكی مفاصل و عضلا‌ت صبح روز بعد از تمرین طبیعی است ولی اگر درد شدیدی در تمام طول روز پیدا كردید، مفصلتان ورم كرد یا دچار لنگش شدید، برنامه تمرینی را متوقف كنید و پس از بهبودی علا‌ئم، با وزنه های سبك تر و سطحی پائین تر (25 تا 50 درصد) شروع كنید. اگر درد یا ورم خیلی شدید بود، با پزشكتان مشورت كنید اگر نقطه خاصی از بدنتان درد می كند، قالب یخی را كه با پارچه ای پیچیده‌اید به مدت 15-10 دقیقه بر روی موضع آسیب دیده بگذارید.

منبع : دانستنیهای پزشکی

http://elmno.blogfa.com

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 28 دی 1390    | توسط: puma m h    |    | نظرات()