دام‌های عنكبوتی در انتظار كاربران اینترنت
او با فكری جمع و جور شده شروع به نوشتن می‌كند: «من ماریا باخ صاحب ثروتی افسانه‌ای از اهالی بوركینا فاسو هستم، اما نمی‌توانم ثروتم را از كشور خارج كنم. اگر شما وكیل من بشوید، صاحب نیمی از ثروتم خواهید بود.» پیام خیلی كوتاه و شفاف است و شكی باقی نمی‌گذارد.
او با فكری جمع و جور شده شروع به نوشتن می‌كند: «من ماریا باخ صاحب ثروتی افسانه‌ای از اهالی بوركینا فاسو هستم، اما نمی‌توانم ثروتم را از كشور خارج كنم. اگر شما وكیل من بشوید، صاحب نیمی از ثروتم خواهید بود.» پیام خیلی كوتاه و شفاف است و شكی باقی نمی‌گذارد.
انگار پس از سال‌ها بدشانسی، مرغ اقبال این بار روی شانه‌هایش نشسته است. فقط كافی است دل به دریا بزند و با این زن رابطه برقرار كند. البته او آن سر دنیاست ولی اگر بخواهد حتما می‌تواند. پس او هم شروع به تایپ كردن در ایمیلش می‌كند: «من... حاضرم هزینه‌های انتقال ثروت شما را به عهده بگیرم. پس در پیام بعدی شماره حسابتان را برایم بفرستید
وقتی این واژه‌ها میان ماریای قلابی و مرد ایرانی از همه جا بی‌خبر رد و بدل می‌شد، شاید هیچ‌كس حتی خود مرد هم خبر نداشت چه كلاهبرداری بزرگی در حال وقوع است. نخستین پرونده كلاهبرداری در ایران به چند سال پیش برمی‌گردد كه در آن یك مرد ایرانی وقتی ایمیل خود را باز كرد به پیغام شادی‌آوری برخورد. دختری كه خود را ماریا باخ معرفی كرده بود با ادعای این كه دختر نخست‌وزیر سابق بوركینا فاسوست، از گنجی گفته بود كه مرد ایرانی می‌توانست نیمی از آن را در اختیار داشته باشد.
ماریا در پیغام اینترنتی‌اش اعلام كرده بود، دختری تنها و مجرد است و با مرگ پدرش شرایطی پیدا كرده كه نمی‌تواند به كشورش برود و می‌خواهد مرد ایرانی به عنوان وكیل وی به كشورشان برود و ثروت افسانه‌ای به جا مانده از پدر را از بوركینا فاسو خارج كند. به این ترتیب وقتی با درخواست‌های به ظاهر قانونی ماریا مرد ایرانی پول میلیونی را به حساب او در بانك‌های خارجی واریز كرد تا او بتواند با پرداخت مالیات گنج خود در بوركینا فاسو شرایط انتقال آن را به ایران فراهم كند، تماس میان ماریا و مرد ایرانی به طور ناگهانی قطع شد تا پرده از راز كلاهبرداری اینترنتی برداشته شود.
ماجرای این كلاهبرداری اینترنتی در اداره جرایم رایانه‌ای پلیس آگاهی تهران تحت بررسی قرار گرفت و تیم تحقیق با بیشتر شدن پرونده‌های مشابه پی برد كه گروه سازمان‌یافته‌ای در سطح گسترده به ارسال پیغام‌های اینترنتی به مشتركان پست الكترونیك سایت یاهو اقدام می‌كنند و با پیشنهاد‌های میلیونی به اغفال طعمه‌های خود می‌پردازند.
البته این پایان ماجرا نبود چرا كه در اقدامی مشابه یك تاجر خراسانی نیز 70 میلیون تومان از دارایی‌اش را از دست داد. او نیز وقتی ایمیلش را باز كرد از 3 كمپانی و سایت جداگانه پیام‌هایی را دریافت كرد كه در آن برنده خوشبخت معرفی شده بود. یكی از این كمپانی‌ها اعلام كرده بود كه محمدرضا برنده یك میلیون یورویی است و همراه 9‌‌مشترك اینترنتی دیگر به این جایزه دست یافته است. این در حالی است كه 2 كمپانی دیگر نیز این مرد را برنده 450 هزار دلاری معرفی كردند و از او اطلاعاتی درخواست كردند.
آنها از محمدرضا خواستند به منظور جابه‌جایی پول به ایران مبالغی به این منظور و همچنین مبالغی از بابت پرداخت بیمه و مالیات ویژه درآمدهای اتفاقی نیز به شماره حساب داده شده واریز كند. البته او سعی می‌كرد تا این پول را پرداخت نكند ولی با وجود تلاش‌های بسیار وقتی می‌بیند برای دریافت جایزه‌اش چاره‌ای جز تسلیم در برابر درخواست كمپانی‌های خارجی ندارد حدود 65 هزار یورو به حساب آنان واریز كرد به امید این‌كه به ثروت بادآورده‌ای دست خواهد یافت.
اما پس از گذشت مدتی طولانی وقتی تاجر خراسانی متوجه شد دیگر تماسی با وی گرفته نمی‌شود و به تماس‌های او نیز پاسخی داده نمی‌شود پی برد كه در دام كلاهبرداران اینترنتی گرفتار شده است.
شاید خیلی از افراد در سرتاسر دنیا باشند كه به خاطر زودباوری خود در دام چنین كلاهبردارانی گرفتار شده‌اند. در واقع داستان اغفال این آدم‌ها با یك پیام ساده و كوتاه شروع می‌شود، اما به خاطر وعده‌هایی كه برای پولدار شدن به آنان داده می‌شود دل از كفشان می‌رود و با كلاهبرداران همراه می‌شوند، اما خاصیت این قبیل پیغام‌ها وسوسه‌انگیز بودن آنهاست، طوری كه دیگر فرد دریافت‌كننده نمی‌تواند به درستی پیام‌های دریافت شده فكر كند، زیرا تصورش بر این است هرگونه تعلل می‌تواند همای بخت را بر شانه دیگری بنشاند.
البته نكته قابل توجه در این گونه پیام‌ها، ناشناس ماندن تولیدكنندگان پیام است، حتی آن زمان كه در دادسراهای دنیا پرونده‌های شكایت تشكیل می‌شود نیز كسی نمی‌داند واقعا با چه افرادی طرف هستند هرچند كه اطلاعات مختصر موجود بیان می‌كند كه عمده این كلاهبرداران ملیت آفریقایی و اروپایی دارند. اما آنچه جای سوال دارد این است كه به چه دلیلی دریافت‌كنندگان پیام‌های وسوسه‌كننده به محتوای این پیام‌ها شك نمی‌كنند و از خود نمی‌پرسند كه مثلا چه دلیلی دارد یك شركت اروپایی آنها را در قرعه‌كشی شركت بدهد و قصد اعطای جوایز چند میلیونی به آنها را داشته باشد و یا این‌كه این شركت‌ها به چه طریقی با این كاربران آشنا شده‌اند و با چه مكانیزمی آنان را در قرعه‌كشی شركت داده‌اند.
با این پیام‌ها آشنا شوید
پس اگر یك روز ایمیل خود را باز كردید و با پیام‌های اینچنینی روبه‌رو شدید آگاه باشید كه بدون شك كاسه‌ای زیر نیم‌كاسه وجود دارد:
خوشبخت هستم كه به اطلاع برسانم شما برنده جایزه 19 میلیون و 700 هزار دلاری قرعه‌كشی شركت ما شده‌اید. با توجه به این كه از میان هزاران نفر در سراسر جهان این جایزه به شما اختصاص یافته است، خواهشمندیم مشخصات كامل خود را برای ما ارسال فرمایید. در ضمن وكیل ما آقای... كارهای مربوط به انتقال این مبلغ به حساب شما را انجام خواهد داد.
دوست گرامی سلام. من فرزند ارشد فرماندار سابق ایالت كاتو موتو از توابع داكار پایتخت سنگال هستم. پدرم پس از مخالفت با دولت به طور مرموزی كشته شد و از آنجا كه طبق قوانین مالی كشور متبوعم امكان برداشت پول از حساب او در اینجا را ندارم، از شما خواهش می‌كنم برای انتقال موجودی حساب پدرم كه 18 میلیون دلار است كمكم كنید. در ضمن 25 درصد از این مبلغ به پاس قدردانی به شما تعلق خواهد گرفت.
دوست عزیز شما وارث خوش‌‌شانس 5 میلیون دلار حساب موجودی خانمی هستید كه همراه تمامی اعضای خانواده‌اش در سانحه هواپیمایی پان‌آمریكن در ایالت آلاسكا جان سپرده است. ما از سال 2000 كه این اتفاق هولناك كه برای خانم جویس رخ داد تاكنون به دنبال شما بودیم تا این كه توانستیم نشانی شما را پیدا كنیم. خواهشمندیم مشخصات حساب بانكی، نام و نام خانوادگی و شغل خود را برای ما بفرستید تا نسبت به انتقال موجودی به شما اقدام شود.
البته اگر فردی كه این پیام‌ها را دریافت می‌كند كمی باهوش و محتاط باشد هرگز به این قبیل كلاهبرداری‌ها توجهی نمی‌كند، اما بر اساس آمارهای موجود هر هفته تعداد قابل توجهی از كاربران اینترنتی با دیدن این نامه‌ها كه با لحن بسیار مودبانه‌ای نوشته می‌شود در دام فریبكاری فرستنده‌های آنها گرفتار می‌شوند و برای رسیدن به ثروتی افسانه‌ای، قربانی دام‌های عنكبوتی آنان شده و میلیون‌ها تومان پول خود را از دست می‌دهند.
كلاهبرداری اینترنتی چیست؟
كلاهبرداری اینترنتی كه این روزها از كلاهبرداری‌های سنتی پیشی گرفته، به یك معضل بزرگ و پیچیده برای جوامع بشری تبدیل شده است به حدی كه نمی‌توان با قوانین سنتی جوابگوی برخورد با مجرمانی بود كه به صورت شبح و ناشناخته اقدام به كلاهبرداری می‌كنند. جالب‌تر این‌كه برای مجرمان اینترنتی نمی‌توان حد و مرزی تعریف كرد ضمن این‌كه قوانین هر كشور در قلمرو آن كشور قابل اجراست و برای خارج از كشور مشكلاتی را در پی دارد.
در این میان قوانین موجود نیز باعث شده است تا كلاهبرداران اینترنتی عرصه را برای خود بازتر ببینند و با سوء‌استفاده از این وضعیت بیشتر مرتكب كلاهبرداری و جرم‌های اینترنتی شوند. برای همین است كه امروزه دنیا به فكر چاره افتاده و با توسل به اجماع، قوانینی را برای این معضل پیش‌بینی كرده است، اما فناوری اطلاعات در زندگی بشر چنان بسرعت گسترده شده كه تمام جنبه‌های آن را تحت‌تاثیر قرار داده است.
تجارت نوین و پیشرفت فناوری اطلاعات این امكان را به تاجران، شركت‌ها و بخش صنعت می‌دهد كه جریان امور خود را تسهیل كنند و بر توانایی‌ها و مهارت‌هایشان بیفزایند. ولی با وجود این همه مزایا، فناوری اطلاعات عرصه را برای بزهكاران باز كرده و با ناشناس ماندن و صرف هزینه و وقت كمتر اعمال مجرمانه خود را انجام می‌دهند.
به این ترتیب در محیط وب و اینترنت، بزهكاران با حجابی افسونگر و به صورت ناشناس وارد این فضای مجازی می‌شوند كه در نتیجه نه تنها به مصرف‌كنندگان و سرمایه‌گذاران ضرر می‌رسانند بلكه اعتماد مصرف‌كنندگان را به تجارت الكترونیك و فناوری اطلاعات تضعیف می‌كنند.
اما كلاهبرداری اینترنتی یكی از جرایم یقه سفید‌هاست كه با توسعه اینترنت و ارتباطات اینترنتی گسترش یافته است و منظور از آن هرگونه كلاهبرداری است كه به وسیله برنامه‌های رایانه‌ای یا ارتباطات شبكه اینترنتی صورت می‌گیرد. در واقع كلاهبرداری اینترنتی به هر نوع طرح متقلبانه‌ای گفته می‌شود كه یك یا چند بخش از اینترنت را به كار می‌گیرد تا درخواست‌های خود را به منظور انجام معاملات جعلی و بردن اموال قربانیان احتمالی مطرح می‌كند.
ضعف قانون و جسارت كلاهبرداران
اما با وجود تمامی این مشكلات، معضل اصلی در برخورد با كلاهبرداران اینترنتی، نبود قانونی كامل و جامع است؛ وضعیتی كه برخورد با این متقلبان عرصه وب را با دشواری روبه‌رو كرده است. البته چندی پیش كلیات لایحه جرایم اینترنتی به تصویب نمایندگان مجلس رسید كه رسیدگی به جرایم اینترنتی نیز در قالب این لایحه قرار گرفته است، هرچند به نظر می‌رسد این جرایم به صورت كمرنگی نمایان شده‌اند.
نگارش لایحه جرایم رایانه‌ای از دولت هشتم آغاز شد، ولی سرانجام كلیات آن در دولت نهم به تصویب رسید، اما همان‌گونه كه مطرح شد بخش مربوط به كلاهبرداری‌های اینترنتی در آن كمتر مورد توجه قرار گرفته است. اواخر شهریور 81 به دستور رئیس قوه قضاییه، كمیته مبارزه با جرایم رایانه‌ای برای تدوین قوانین لازم در زمینه سوء‌استفاده‌های IT تشكیل و به درخواست دبیر شورای عالی اطلاع‌رسانی، طرح فراهم كردن زیرساخت‌های حقوقی و قانونی امنیت اینترنت مطرح شد، درست زمانی كه بیش از 10 سال از ورود اینترنت به كشور می‌گذشت و جرایم حائز اهمیت در این زمینه رخ داده بود، پیش‌نویس قانون مجازات جرایم رایانه‌ای از سوی كمیته مبارزه با جرایم رایانه‌ای تحت نظارت شورای عالی توسعه قضایی تدوین شد و در خرداد 84 در قالب لایحه‌ای به تصویب هیات وزیران رسید.
فناوری اطلاعات عرصه را برای بزهكاران باز كرده و با ناشناس ماندن و صرف هزینه و وقت كمتر اعمال مجرمانه خود را انجام می‌دهند
این لایحه در همان سال برای طی مراحل قانونی با امضای رئیس‌جمهور به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد، اما هنگام ارائه این لایحه به مجلس قید فوریت در آن ذكر نشد كه با توجه به لوایح و طرح‌هایی كه با فوریت در حال پیگیری بودند، بررسی این لایحه در سال گذشته دور از انتظار به‌نظر می‌رسید، اما به دلیل آن‌كه نمودار جرایم رایانه‌ای سیر صعودی به خود گرفته بود، قوه قضاییه اولویت قرار‌دادن این لایحه را از مجلس خواستار شد كه با تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی، لایحه جرایم رایانه‌ای طبق اصل 85 قانون اساسی در دستور كار كمیسیون حقوقی و قضایی مجلس قرار گرفت.
البته تصویب نهایی این قانون از وعده‌های مجلس هفتم بود كه در طول عمر 4 ساله خود، وفایی به این عهد نكرد و اكنون مجلس هشتم رسالت پرداخت به این مهم را به عهده دارد كه هنوز زمزمه ای از آن به گوش نمی‌رسد.
اما این‌كه در حال حاضر كلاهبرداران اینترنتی طبق كدام قانون مجازات می‌شوند موضوع گفتگوی ما با دكتر بهرام بهرامی، قاضی دیوان عالی كشور است. او می‌گوید: در قوانین موجود بزه كلاهبرداری اینترنتی حوزه و بحث خاصی ندارد برای همین در صورت تشكیل دادگاه برای چنین جرایمی عموما از قانون مجازات اسلامی می‌توان استفاده كرد؛ به طوری كه فصل 11 این قانون و مواد 588 به بعد كه در ارتباط با ارتشا، ربا و كلاهبرداری است، می‌تواند راهگشا باشد.
بهرامی در همین خصوص به ماده 596 قانون مجازات اسلامی اشاره می‌كند و می‌گوید: مطابق این ماده هر كس با استفاده از ضعف نفس شخصی یا هوی‌و‌‌هوس او یا حوائج شخصی افراد غیر رشید به ضرر او نوشته یا سندی اعم از تجاری یا غیر تجاری از قبیل برات، سفته، چك، حواله، قبض و مفاسا حساب یا هرگونه نوشته‌ای كه موجب التزام وی یا پرداخت ذمه‌گیرنده سند یا هر شخص دیگری می‌شود، به هر نحو تحصیل كند، علاوه بر جبران خسارت مالی به حبس از 6 ماه تا 2 سال و از یك تا 10 میلیون ریال جزای نقدی محكوم می‌شودالبته در این ماده، سخنی از كلاهبرداری اینترنتی به میان نیامده است اما از جمله «به هر نحو تحصیل كند» می‌توان این قبیل كلاهبرداری‌ها را نیز استنباط كرد.
این قاضی دیوان عالی كشور در عین حال بر لزوم اجرایی شدن لایحه جرایم رایانه‌ای و الكترونیكی تاكید می‌كند و می‌گوید: در شرایط فعلی كه مبحث رسانه‌های الكترونیكی گسترده شده و مسائل خاص خود را به وجود آورده، لازم است تا در ارتباط با ابزار‌های الكترونیك مقررات خاص آنها وضع شود تا بتوان در مورد نوع اقدام و محیطی كه فرد مرتكب جرمی شده، اعمال مجازات كرد.
وی همچنین در پاسخ به این پرسش كه ماده 596 قانون مجازات اسلامی نمی‌تواند خسارت مال از دست رفته افراد از سوی كلاهبرداران را جبران كند، ضمن آن‌كه بر این موضوع صحه می‌گذارد، بار دیگر بر لزوم نهایی و اجرایی شدن لایحه جرایم رایانه‌ای و الكترونیكی تاكید می‌كند.
چند هشدار
بانك‌ها و موسسات اعتباری هیچ‌گاه از طریق نامه‌های الكترونیكی اطلاعات محرمانه شما را درخواست نمی‌كنند. بنابراین هرگاه در صندوق پستی خود نامه‌هایی از این دست را مشاهده كردید به سرعت آن را حذف كنید. همچنین كلاهبرداران اینترنتی ممكن است به شیوه‌های مختلف درصدد جلب اعتماد شما برآیند پس از ارائه اطلاعات حساب بانكی یا مشخصات خود با آنان خودداری كنید.
مطمئن باشید كه كلاهبرداران اینترنتی با مراجعه به سایت‌های مختلف می‌توانند اطلاعات شخصی افراد را به دست آورند. پس اگر دیدید آنها در نامه خود مشخصات شما را به طور كامل و دقیق نوشته‌اند، سعی كنید حساب بانكی خود را تغییر دهید.
در صورت وارد شدن به بازی این كلاهبرداران، سعی كنید قبل از واریز كردن هرگونه وجهی به حساب آنها، مراتب را از طریق وزارت امور خارجه و سفارتخانه‌های مربوط به كشور فرستنده نامه پیگیری كنید.
با توجه به این‌كه بیشتر كلاهبرداران درخواست واریز پول به حساب‌های خارجی را دارند، بنابراین اگر كاربر مبالغ هر مرحله را به بانك خارجی اعلام شده پرداخت كند، در مراحل بعدی نیز هزینه‌های بالاتری از او درخواست می‌شود. این فرایند تا جایی پیش می‌رود كه مبالغ زیادی از كاربر قربانی اخاذی می‌شود. این در حالی است كه پس از پیگیری مالباخته برای روشن شدن وضعیت خود، كلاهبرداران به بهانه‌های مختلف طفره می‌روند و یا ارتباط ایمیلی خود را قطع می‌كنند.
پس به تمامی كاربران هشدار داده می‌شود اگر نامه‌های الكترونیكی با عنوان برنده شدن جایزه، استخدام و... را دریافت كردید كه در متن آن نامه‌ها به هر طریقی هزینه‌هایی را درخواست كرده‌اند، حتما هویت فرستنده را از طریق نمایندگی‌های معتبر خارجی بررسی كنید تا در دام كلاهبرداران اینترنتی گرفتار نشوید.
این قبیل كاربران متخلف معمولا حس طمع كاربران قربانی را تحریك می‌كنند و پس از تطمیع آنان، اهداف شوم خود را به مرحله اجرا می‌گذارند. بخش دیگری از كلاهبرداری‌ها نیز از طریق تماس با منازل و شركت یا تلفن‌های همراه صورت می‌گیرد؛ به گونه‌ای كه پس از تماس با شماره‌ای كه به صورت تصادفی انتخاب شده است، اعلام می‌كنند كه شما در قرعه‌كشی خاصی یك دستگاه ساعت یا ماشین حساب برنده شده‌اید.
در اینجا نیز با تطمیع افراد، نشانی محل سكونت آنها را دریافت كرده و پس از مراجعه به محل دریافتی، هدیه‌ای باارزش بسیار كم را تحویل می‌دهند و در كنار آن نیز ظاهرا یك كارت اینترنتی با مدت كاركرد زیاد و با قیمت ارزان‌تر از كارت‌های موجود در بازار را به قربانی می‌فروشند كه مسلما در بیشتر موارد، كارت اینترنتی بی‌اعتبار است.
در مورد تلفن همراه نیز پیامی كوتاه از یك شماره نامشخص ارسال و اعلام می‌شود كه شما برنده شارژ رایگان شده‌اید و با ارسال كد مندرج در پیام كوتاه به شما هزینه مكالمه رایگان هدیه داده می‌شود، اما در اصل كد مذكور باعث كم شدن مقدار هزینه مكالمه موجود در حساب قربانی شده و آن مقدار هزینه را به فرستنده پیام كوتاه انتقال می‌دهد. در این خصوص نیز هشدار داده می‌شود اگر كسی با شماره تلفن شهروندی تماس گرفت، ممكن است قصد اخاذی یا كلاهبرداری داشته باشد یا حداقل مشخصات هویتی و سكونت مخاطب را به دست بیاورد كه ممكن است مشكلاتی را برای شهروندان ایجاد كند. بنابراین شهروندان برای پیشگیری از بروز مشكلات مالی و امنیتی لازم است قبل از هر پاسخی به مخاطبان تلفنی یا اینترنتی ابتدا از هویت واقعی آنان اطمینان حاصل كنند و پس از آن پاسخ دهند و موارد درخواستی آنان را ارائه كنند.
منبع: جام جم
 

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 27 دی 1390    | توسط: puma m h    |    | نظرات()